Ze zijn het er massaal over eens, maar doen het nog te weinig: 70 procent van de mannen vindt dat ze elkaar vaker moeten aanspreken op seksueel grensoverschrijdende opmerkingen en gebaren op het werk. Om dat duwtje in de rug te geven, komt de Rijksoverheid nu met een gratis toolkit voor bedrijven, als onderdeel van de campagne ‘Man, zeg er wat van!’, aldus de Rijksoverheid.
Toolkit ‘Man, zeg er wat van!’ moet kantoorhumor bijsturen
Volgens de Rijksoverheid komen seksueel grensoverschrijdende opmerkingen over vrouwen “overal” voor, ook op kantoor, in de horeca en in de sportkantine. Denk aan opmerkingen als “Met zo’n rokje vraagt ze erom”. Het lijkt misschien stoere grap, maar kan zorgen voor een ongemakkelijk of ronduit onveilig gevoel op de werkvloer, met minder werkplezier en zelfvertrouwen als gevolg.
Toch is er bij mannen wel degelijk bereidheid om elkaar aan te spreken. Uit onderzoek van Ipsos I&O uit 2025 blijkt dat 70 procent van de mannen vindt dat zij elkaar vaker moeten aanspreken op seksueel grensoverschrijdend gedrag. 76 procent zegt er geen probleem mee te hebben als een collega hem aanspreekt op een ongepaste opmerking of gebaar over vrouwen. Bijna de helft, 48 procent, zou eerder iets zeggen als anderen hem in de groep bijvallen. Oftewel: morele rugdekking gezocht bij de koffieautomaat.
Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld Mariëtte Hamer ziet dat die omslag langzaam op gang komt. “Het is goed om te zien dat steeds meer mannen beseffen dat seksueel grensoverschrijdend gedrag geen vrouwenprobleem is. Maar een probleem van ons allemaal. En dat de wil om andere mannen aan te spreken er is”, zegt ze. Volgens Hamer laat de campagne zien “hoe je je kunt uitspreken zonder de sfeer in de groep te verpesten of je positie in de groep te verliezen”.
Video’s, posters en gesprekskaarten voor werkgevers
De nieuwe toolkit is bedoeld voor organisaties die werk willen maken van sociale veiligheid, zonder meteen met een compleet beleidsplan te hoeven zwaaien. In de online omgeving staan onder meer korte video’s, posters en digitale gesprekskaarten met dilemma’s. Die kaarten zijn bedoeld als gesprekstarter tijdens bijvoorbeeld een teamoverleg of een borrel na werktijd – een soort ‘praatkaart bij de bitterbal’, maar dan officieel.
Maarten van Rossum, Head of Strategy bij bureau &FLUENCE, vertelt in de campagne hoe hij collega’s aanspreekt als hij gedrag ziet “dat niet kan”. “Mannen, wacht niet tot je een dochter hebt om in actie te komen. Iedereen heeft zijn hele leven lang al een moeder. Door elkaar als mannen aan te spreken op gedrag, dragen we bij aan een veilige omgeving. Ook op het werk”, zegt hij. Volgens Van Rossum helpt het om het gesprek “luchtig en laagdrempelig” te beginnen, bijvoorbeeld met zo’n conversatiestarter. Ook vindt hij dat doelen rond een veilige werkomgeving moeten meetellen in de beoordeling van leiders: “zeker voor mannen geldt de regel: what gets measured gets done.”
De toolkit ondersteunt de bredere campagne ‘Man, zeg er wat van!’, die eerder al op tv, online, in de bioscoop, in de horeca en in de sport werd uitgerold en nu nadrukkelijk de werkvloer opzoekt. De campagnematerialen mogen in ieder geval tot 3 november 2026 worden gebruikt. Wie verder wil gaan dan posters en video’s, kan daarnaast de Handreiking voor cultuurverandering van Hamer raadplegen, waarin staat hoe je als organisatie stap voor stap aan een andere werkcultuur kunt bouwen.
FAQ – Campagne ‘Man, zeg er wat van!’
Wat is de kern van de campagne ‘Man, zeg er wat van!’?
De campagne moet mannen stimuleren elkaar aan te spreken op seksueel grensoverschrijdende opmerkingen en gebaren richting vrouwen, ook op het werk. De gedachte: niet alle mannen zijn onderdeel van het probleem, maar ze kunnen wel actief bijdragen aan de oplossing door in te grijpen in hun eigen vriendengroep, team of bedrijf.
Wie zit er achter de campagne en de toolkit?
De campagne en de toolkit komen vanuit de Rijksoverheid als onderdeel van het Nationaal Actieprogramma Aanpak Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag en Seksueel Geweld. Dit is een samenwerking tussen de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Justitie en Veiligheid (J&V), in samenwerking met de onafhankelijk regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld, Mariëtte Hamer.
Wat zit er precies in de toolkit voor organisaties?
In de online toolkit staan verschillende communicatiemiddelen die organisaties kosteloos kunnen gebruiken in het verlengde van de campagne ‘Man, zeg er wat van!’. Het gaat onder meer om:
- online video’s die situaties op de werkvloer laten zien
- posters om in bijvoorbeeld kantoren of kantines op te hangen
- digitale gesprekskaarten met dilemma’s als gesprekstarter tussen collega’s
Tot wanneer mag het campagnemateriaal gebruikt worden?
Alle materialen uit de toolkit mogen, in het verlengde van de campagne ‘Man, zeg er wat van!’, gebruikt worden tot en met 3 november 2026. Daarna vervalt de toestemming om ze in te zetten, aldus de Rijksoverheid.
Waar zijn meer details over het onderzoek onder mannen te vinden?
De genoemde cijfers – zoals de 70 procent van de mannen die vindt dat ze elkaar vaker moeten aanspreken, de 76 procent die aanspreken door collega’s geen probleem vindt en de 48 procent die eerder iets zegt als anderen hem bijvallen – komen uit onderzoek van Ipsos I&O uit 2025, met de titel “Onderzoek aanspreekgedrag van mannen bij seksueel grensoverschrijdend gedrag naar vrouwen”. In het persmateriaal van de Rijksoverheid staat een link naar dit onderzoek.
Wat is het doel van het Nationaal Actieprogramma waar deze campagne onder valt?
Het Nationaal Actieprogramma Aanpak Seksueel Grensoverschrijdend Gedrag en Seksueel Geweld moet seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld tegengaan én voorkomen. De campagne ‘Man, zeg er wat van!’ is de derde publiekscampagne binnen dit programma en richt zich specifiek op het aanspreekgedrag van mannen in alledaagse situaties, nu dus uitgebreid naar de werkvloer.
