Er was een fijne, korte periode waarin je AI-beelden er zo uitpikte: een hand met zes vingers, ogen die nooit knipperen, een ketting die halverwege de nek gewoon ophoudt te bestaan. Die tijd is grotendeels voorbij. De techniek is te goed geworden om nog puur op het blote oog te vertrouwen. Gelukkig zijn er betere methodes dan turen naar vingers.
Waarom dit ineens weer actueel is
Google maakte in augustus 2026 bekend dat het zichtbare watermerk op Gemini-beelden — het kleine, vierpuntige sterretje in de hoek — niet langer standaard verplicht is. Gebruikers kunnen dat sterretje er nu zelf uit laten, ook bij video’s gemaakt met Google’s model Omni. Het onzichtbare, technische watermerk (SynthID) blijft wel in het bestand zitten, maar dat zie je natuurlijk niet met het blote oog. Precies het probleem: hoe minder zichtbare aanwijzingen, hoe belangrijker het wordt om te weten waar je op moet letten.
Vijf dingen die nog altijd verraden dat iets AI is
1. Handen, sieraden en tanden
Nog steeds de zwakke plek. AI-generatoren hebben moeite met objecten die maar op één logische manier in elkaar kunnen zitten. Kettingen die plotseling stoppen te bestaan, ringen om de verkeerde vinger, tanden die te perfect of juist te vreemd ogen: het komt nog altijd voor, alleen minder vaak dan een jaar geleden.
2. De achtergrond, niet het onderwerp
Het hoofdonderwerp van een AI-beeld — meestal een gezicht — krijgt de meeste rekenkracht en oogt daardoor vaak overtuigend. De achtergrond is waar het misgaat: onlogische perspectieflijnen, herhalende patronen, schaduwen die niet bij de lichtbron passen. Kijk dus niet naar het gezicht, kijk naar wat erachter gebeurt.
3. Te gepolijst om waar te zijn
Echte foto’s hebben kleine onvolkomenheden: een vlekje, een asymmetrie, een net niet perfecte belichting. AI-beelden missen die ruis vaak, wat ze een net iets te gladde, te perfecte uitstraling geeft. Lastig hard te maken, maar met wat oefening leer je het aanvoelen.
4. Ontbrekende metadata
Een foto van een echte camera bevat exif-data: cameramodel, sluitertijd, soms zelfs locatie. AI-gegenereerde beelden missen die informatie meestal volledig. Geen garantie — metadata is makkelijk te verwijderen — maar wel een snelle eerste check.
5. Reverse image search
Sleep de afbeelding in Google Reverse Image Search of TinEye. Duikt hij nergens anders op, of alleen op vage, ongerelateerde sites zonder duidelijke bron? Dat is verdacht. Andersom geldt ook: als een “actuele nieuwsfoto” al drie jaar oud blijkt te zijn, weet je ook meteen dat er iets niet klopt, ook al is die foto zelf niet met AI gemaakt.
De watermerktools die het voor je uitzoeken
Twijfel je serieus, dan hoef je het niet zelf met je ogen te doen. Laad de afbeelding op in Gemini of Google Search en stel simpelweg de vraag: is dit AI-gegenereerd? Die tools lezen het onzichtbare watermerk uit, ook als het zichtbare sterretje eruit geknipt is. OpenAI heeft met OpenAI Verify een vergelijkbare tool voor beelden gemaakt met ChatGPT en DALL·E. Let wel op één addertje: als zo’n tool geen watermerk vindt, betekent dat niet automatisch dat de foto echt is. Het betekent alleen dat er geen watermerk gevonden ís — en apps als WhatsApp en iMessage comprimeren beelden bij het versturen soms zo drastisch dat ingebouwde watermerken sneuvelen. “Niet gevonden” is dus het meest verkeerd geïnterpreteerde resultaat van dit soort checks.
Waarom dit meer is dan een leuk internetspelletje
In Europa geldt inmiddels de regel dat AI-gegenereerde beelden gemarkeerd moeten worden als er kans is op misleiding — denk aan deepfakes, maar ook aan een makelaar die met AI een woning wat aantrekkelijker maakt voor de verkoop. Die verplichting ligt vooral bij wie het beeld maakt en publiceert, niet zozeer bij techbedrijven als Google die alleen de software leveren. Voor jou als kijker verandert dat weinig aan de praktijk: vertrouw niet blind op een watermerk dat er wel of niet lijkt te staan, en gebruik de checktools als het er echt toe doet.
Wie meer wil weten over de camera’s die dit soort beelden juist wél op de ouderwetse, eerlijke manier vastleggen, vindt volop materiaal in onze rubriek Camerameuk. En voor de bredere discussie over wat AI met vertrouwen op internet doet, schreven we eerder over het boek dat techmiljardairs en hun toekomstvisies fileert.
Veelgestelde vragen over AI-foto’s en video’s herkennen
Is er een gratis tool om te checken of een foto AI is?
Ja. Upload de afbeelding in Gemini, Google Search of OpenAI Verify en vraag of hij AI-gegenereerd is. Deze tools lezen ingebouwde watermerken uit die met het blote oog niet zichtbaar zijn.
Moeten AI-beelden verplicht een watermerk hebben?
In Europa geldt die verplichting bij kans op misleiding, zoals bij deepfakes. Het zichtbare Gemini-sterretje is sinds augustus 2026 echter niet meer standaard verplicht en kan door de maker worden verwijderd; het onzichtbare, technische watermerk blijft wel in het bestand aanwezig.
Waar herken je een AI-foto nog aan?
Let op handen, sieraden en tanden, op onlogische details in de achtergrond, op een te gepolijste uitstraling zonder kleine onvolkomenheden, en op ontbrekende cameragegevens (exif-data).
Betekent geen gevonden watermerk dat een foto echt is?
Nee. Berichten-apps zoals WhatsApp comprimeren beelden vaak zo dat ingebouwde watermerken verloren gaan. Geen watermerk gevonden betekent alleen dat, niet dat de foto per se echt is.
