De Amerikaanse onderzoeksjournalist Shane Harris komt op maandag 13 april naar De Balie voor een publieksavond over de nauwe band tussen big tech-bedrijven en inlichtingendiensten. Centraal staat de recente rel rond AI-bedrijf Anthropic en de vraag hoe technologiebedrijven uitgroeien tot onofficiële bondgenoten – of tegenstanders – van veiligheidsdiensten, aldus De Balie.
AI-bedrijven tussen Pentagon en privacy
Anthropic, vooral bekend van chatbot Claude, kwam onlangs in het nieuws doordat het bedrijf weigerde zijn AI-modellen in te zetten voor massasurveillance van Amerikaanse burgers en voor autonome wapensystemen van het Amerikaanse ministerie van Defensie, het Pentagon. Dat is technologietaal voor: geen algoritmes bouwen die automatisch iedereen in de gaten houden of zelf doelen uitzoeken op een slagveld.
Tegelijk kiest concurrent OpenAI, onder leiding van Sam Altman, wél voor samenwerking met de Amerikaanse overheid op dit soort terreinen. Dat laat zien hoe verschillend de morele grens bij AI-bedrijven kan liggen: de één probeert publiekelijk de rem te zetten, de ander duwt rustig op het gaspedaal. Om het nog iets spannender te maken in deze, laten we het ironisch noemen, rustige geopolitieke tijd: Anthropic werd ook nog gesanctioneerd door Donald Trump, wat de politieke lading rond tech en veiligheid verder opvoert.
In De Balie staat daarom niet alleen de tech zelf centraal, maar vooral de gevolgen. Hoe verandert cyberoorlog – digitale aanvallen op infrastructuur, bedrijven en overheden – de machtsverhoudingen tussen landen? En wat betekent het als cruciale hulpmiddelen voor defensie en inlichtingendiensten in handen zijn van commerciële bedrijven die vooral aan hun eigen winst en reputatie hoeven te denken?
Journalist uit de frontlinie van de inlichtingenwereld
Shane Harris volgt de wereld van spionnen, geheime diensten en digitale oorlogvoering al meer dan twintig jaar. Hij is staff writer bij tijdschrift The Atlantic en werkte eerder bij The Washington Post, waar hij deel uitmaakte van het team dat in 2022 een Pulitzer Prize for Public Service kreeg voor de verslaggeving over de bestorming van het Capitool in de Verenigde Staten op 6 januari. Voor zijn eerdere werk kreeg Harris onder meer een George Polk Award en een Emmy-nominatie – keurige prijzen die hij ongetwijfeld zelf niet als “episch” zal aanprijzen.
Tijdens de avond bij De Balie gaat Harris in op de manier waarop techbedrijven steeds dieper in het veiligheidsapparaat worden gezogen. Denk aan cloudplatforms die cruciaal zijn voor militaire operaties, AI-modellen die helpen bij het analyseren van gigantische hoeveelheden data, en software die kan bepalen wie wel en niet als “verdacht” in beeld komt. Daarbij komt ook de vraag voorbij wat dit betekent voor gewone burgers: hoe veilig is je privacy nog, welke rechten heb je als je data via apps en diensten bij overheden belandt, en wie houdt er toezicht op dit alles?
Naast de lezing van Harris is er ruimte voor gesprek over de toekomst van AI in oorlogstijd, de rol van bedrijven als Anthropic en OpenAI, en de vraag of democratische controle nog kan meekomen met de snelheid waarmee techbedrijven in deze wereld opereren. Meer informatie over het programma is te vinden via de website van De Balie.
