Uit representatief onderzoek van webhostingprovider TransIP onder 1.052 Nederlanders blijkt dat 46 procent de webcam van laptop of computer nooit afdekt. Slechts 35 procent doet dit altijd, met een schuifje, sticker of losse webcamcover. De rest doet het soms.
Dat klinkt misschien als een klein risico, maar de implicaties zijn groter dan je intuïtief zou denken. Een webcam zelf wordt zelden rechtstreeks aangevallen — het apparaat erachter is het doelwit. Malware die via een phishingmail, nep-downloadlink of een besmette bijlage binnenkomt, kan bij voldoende rechten ook de camera aansturen. Zonder dat een lampje brandt. Zonder dat je het merkt.
Het bekendste voorbeeld is Blackshades, een Remote Access Trojan die in 2014 internationaal werd opgerold. Meer dan een half miljoen computers waren besmet. De software kon bestanden openen, toetsaanslagen registreren, wachtwoorden onderscheppen én webcams activeren. Criminelen die via een besmette computer webcambeelden kunnen bekijken, zien meer dan alleen een gezicht: ze zien de werkplek, documenten op het bureau, andere schermen op de achtergrond, huisgenoten, kinderen en dagelijkse routines. Informatie die bruikbaar is voor afpersing of voor gerichte phishingaanvallen waarbij ze overtuigend persoonlijke details kunnen gebruiken.
Softwarematig de camera uitzetten via instellingen of browserrechten intrekken helpt voor reguliere apps en websites, maar is geen waterdichte bescherming. Bij een malwarebesmetting kan een aanvaller rechten verhogen en instellingen omzeilen. Een fysieke afdekking is de enige maatregel die gegarandeerd werkt: als de lens bedekt is, valt er niets bruikbaars op te nemen.
De leeftijdsverdeling in het TransIP-onderzoek is opvallend. Zeventigplussers laten de webcam het vaakst onbedekt — bijna zes op de tien. Zestigers dekken hem juist het vaakst standaard af: 45 procent altijd. Onder jongeren van 18 tot 29 jaar is het 33 procent altijd, maar die groep dekt de camera relatief vaker situationeel af.
Hetzelfde geldt overigens voor smartphones. Controleer welke apps op je telefoon cameratoegang hebben, beperk die tot momenten van actief gebruik en installeer updates zodra die beschikbaar zijn.
Bekijk het volledige onderzoek.
