Wie overstapt van papieren boeken naar een e-reader, verkleint volgens nieuw onderzoek al snel zijn ecologische voetafdruk. Digitaal lezen blijkt vanuit milieuoogpunt al voordeliger vanaf ongeveer twee tot drie paperbacks per jaar, schrijft het Duitse consumenteninstituut Stiftung Warentest. Daarmee ligt het omslagpunt een stuk lager dan veel lezers waarschijnlijk zouden denken.
Volgens de analyse komt een e-reader, gerekend over een gebruiksperiode van vijf jaar, uit op ongeveer 1,07 milieuschadepunten. Dat cijfer blijft vrijwel gelijk, ongeacht hoeveel iemand leest, omdat het apparaat maar één keer geproduceerd hoeft te worden en daarna steeds opnieuw wordt gebruikt. Gedrukte boeken scoren duidelijk hoger. Paperbacks komen, afhankelijk van het aantal gelezen boeken, uit tussen 2,30 en 8,74 schadepunten. Gebonden boeken liggen nog hoger, met 3,80 tot 14,77 punten. In de studie zijn achttien verschillende impactcategorieën meegenomen, zoals klimaatverandering, fijnstofuitstoot, waterverbruik en grondstoffengebruik.
Ook bij CO₂-uitstoot is het verschil aanzienlijk. Wie vijf jaar lang hardcovers leest, is volgens het onderzoek verantwoordelijk voor ongeveer 64 kilogram broeikasgasuitstoot in de productieketen. Voor e-books op een e-reader ligt dat rond de 6 kilogram. Een belangrijke factor daarbij is de levensduur van het apparaat: hoe langer een e-reader meegaat, hoe gunstiger de milieubalans wordt.
Fabrikanten spelen daar inmiddels op in door apparaten langer bruikbaar te maken. Zo gebruikt het merk BOOX een open Android-platform, waardoor gebruikers verschillende lees- en notitie-apps kunnen installeren in plaats van vast te zitten aan één boekwinkel. Dat kan volgens het bedrijf de levensduur verlengen, omdat een apparaat bruikbaar blijft als leesgewoonten of diensten veranderen. Daarnaast worden e-readers steeds vaker ingezet voor notities, pdf-annotatie en schetsen, waardoor ze ook papieren documenten en notitieblokken kunnen vervangen.
Toch zal niet iedereen meteen afscheid nemen van papier. Een boek blijft tenslotte iets bijzonders: het omslaan van pagina’s, het gewicht in je hand en dat lichte geknisper van papier. Heerlijk om te bladeren, zoals lezers al eeuwen doen. Het onderzoek zal best kloppen, maar het laat ook zien hoe ver discussies over duurzaamheid soms gaan: zelfs lezen krijgt inmiddels een milieubalans. De kans is groot dat een paar ultiem groene lezers nu even moeten slikken bij het idee dat hun stapel boeken misschien minder verantwoord is dan gedacht — al zullen de meeste mensen voorlopig gewoon blijven lezen, op papier én digitaal.
