Wanneer het in Nederland een beetje sneeuwt, lijkt het land vaak direct ontregeld. Treinen vallen uit, files groeien snel en scholen of kantoren kiezen voor een aangepaste planning. Dat roept telkens dezelfde vraag op: hoe kan een paar centimeter sneeuw zoveel impact hebben? De verklaring zit niet in één oorzaak, maar in een combinatie van klimaat, infrastructuur, organisatie en gedrag. Een uitleg van ProRail. En nee, dit is geen gesponsord bericht.
Want wat doen we collectief zodra het misgaat? Zeiken. Dat alles ruk is. Dat niets meer rijdt. Dat onze infrastructuur compleet naar de knoppen is en we blijkbaar niet bestand zijn tegen een sneeuwbuitje of een beetje wind.
Nou, dat klopt misschien deels, maar ligt vooral aan ons land, de ligging, en de uitgaven die we doen. En dan is het allemaal stiekem niet zo gek – hoe zuur het is om dat ook te zeggen (want klagen, daar houden wij Nederlanders van).
Welnu, ProRail gaf zelf op LinkedIn middels een fijne carroussel uitgebreid antwoord op de vraag: waarom rijden treinen niet als het sneeuwt in Nederland?
De kern van dat verhaal laat zich samenvatten in één woord: geld. Nederland investeert, in tegenstelling tot landen als Zwitserland en Oostenrijk, relatief minder in winterbestendige spoorinfrastructuur. Niet omdat we het niet kunnen, maar omdat het hier simpelweg zelden nodig is. Waar het in Nederland eens in de paar jaar een paar dagen echt sneeuwt, ligt in Zwitserland maandenlang een dik pak sneeuw. Daar loont het om structureel miljarden te steken in aanpassingen aan het spoor.
Neem wissels. In Zwitserland zijn die vrijwel allemaal elektrisch verwarmd. In Nederland is ongeveer 60 procent elektrisch verwarmd en wordt de rest grotendeels met gas verwarmd. Dat laatste systeem is gevoeliger voor wind en kou, waardoor storingen sneller optreden.
De kern van het verhaal laat zich samenvatten in één woord: geld
Ook worden in landen met strenge winters treinen anders ontworpen. Zo is de onderkant van treinen daar vaak verwarmd, zodat ijs zich minder makkelijk kan vastzetten en tijdens het rijden niet loskomt. In Nederland kan loslatend ijs alsnog tussen wissels terechtkomen, met wisselstoringen als gevolg.
Dat soort maatregelen kosten miljarden aan belastinggeld. En zelfs dan is een storingsvrij spoor niet gegarandeerd. Ook in landen met zware winterinfrastructuur vallen treinen uit bij extreem weer.
Nederland heeft er daarom bewust voor gekozen om voor die paar sneeuwdagen per jaar geen extra miljarden te investeren, maar dat geld anders in te zetten. Daar komt bij dat ons spoorwegnet het drukst bereden netwerk van Europa is. Treinen rijden hier met hoge frequenties, vaak elke paar minuten, in plaats van eens per uur zoals in sommige andere landen.
Juist daarom kiest ProRail bij sneeuw en vorst regelmatig voor een aangepaste dienstregeling. Door preventief minder treinen te laten rijden, ontstaat er meer ruimte in het systeem en neemt de kans op grootschalige verstoringen af. Het voelt misschien als falen, maar is vooral een bewuste keuze om het geheel zo beheersbaar mogelijk te houden.
Klagen mag natuurlijk altijd. Maar helemaal onlogisch is het allemaal niet.
